Giriş

İcra takibinin nihai amacı, borçlunun malvarlığının nakde çevrilerek alacaklıların tatmin edilmesidir. Ancak, satış bedelinin tüm alacaklıların taleplerini karşılamaya yetmediği durumlarda, hukuk düzeni "önce gelenin hakkı öncedir" prensibi ile "alacaklıların eşitliği" ilkesi arasında bir denge gözetir. Bu denge, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (“İİK”) 140. maddesi uyarınca düzenlenen sıra cetvelinde somutlaşmaktadır.

Sıra Cetvelinin Mahiyeti ve Düzenlenmesi

Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını ödemeye yetmezse, icra müdürü kendiliğinden bir sıra cetveli yapar. Bu cetvel, alacaklıların hangi sıra ile ve ne oranda ödeme alacağını gösteren bir paylaştırma planı olarak düşünülebilir.

Sıra Cetveline Karşı Hukuki Çareler

Sıra cetvelinin, imtiyazlı alacakları veya haciz dereceleri gibi hususları dikkate almadan hazırlanması veya gerçekte olmayan alacakları içermesi halinde, alacaklılar sıra cetvelinde hatalı gördükleri hususların düzeltmesi için çeşitli yollara başvurabilir. Mevzuatımız, uyuşmazlığın niteliğine göre iki ayrı yol öngörmüştür. Bunlar şikayet ve sıra cetveline itiraz davalarıdır.

Şikâyet Yolu (İİK m. 142/3)

• Sıra cetvelinin hazırlanma usulüne, sıranın kendisine veya İcra Müdürlüğü’nün yaptığı teknik hatalara yönelik itirazlar şikâyet yoluyla icra mahkemesine sunulur.
• Şikâyet, sıra cetvelinin alacaklıya tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde İcra dairesinin bağlı olduğu İcra Mahkemesi’ne yapılmalıdır. Şikâyet , İcra müdürlüğüne karşı yapılır.

Sıra Cetveline İtiraz (Alacağın Esasına İtiraz) Davası

Sıra cetvelinin oluşturulmasında, sıra cetvelinde yer alan bir alacağın varlığına, miktarına veya önceliğine ilişkin hata yapıldığı düşünülüyorsa sıra cetveline itiraz davası yoluna gidilmelidir.

Burada "muvazaalı alacak" iddiası en sık karşılaşılan dava sebebidir. Ancak bunun dışında alacağın miktarının hatalı olması, alacağın zamanaşımına uğramış olması, borcu son erdiren diğer nedenlerle de sıra cetveline itiraz davası açılabilmektedir.

Sıra cetveline itiraz davası, Genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesi ve iş ticari nitelikte ise Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılabilir. Bu davada Davacı, sırasına itiraz eden alacaklı; davalı ise alacağı tartışmalı olan (lehine pay ayrılan) alacaklıdır.

 İspat Yükü ve Yargılama Usulü

Şikayet yolunda; ispat yükü, şikayet eden alacaklının üzerindedir. Bunun temel sebebi, şikayet yolunun bir "maddi hukuk" davası değil, icra müdürünün yaptığı işlemin kanuna, usule veya olaya uygun olup olmadığının denetlenmesi süreci olmasıdır.

Sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükü, genel kuralın aksine davalı alacaklı üzerindedir. Davalı, alacağının gerçek olduğunu, muvazaalı olmadığını ve miktarının doğruluğunu usulüne uygun delillerle (özellikle ticari defterler ve somut ödeme belgeleriyle) ispatlamak zorundadır. Davacı alacaklı ise sadece davalının alacağının hayali veya haksız olduğunu iddia eder.

Sonuç

Sıra cetveli, icra takibinin hasat aşamasıdır. Bu aşamada yapılacak usuli bir hata veya süresinde itiraz edilmeyen muvazaalı bir alacak, diğer alacaklıların hak kaybına uğramasına neden olur. Bu nedenle, sıra cetveli tebliği sonrası hak düşürücü sürenin takibi ve davanın doğru hukuk yoluna başvurulması, alacağın tahsili kabiliyeti açısından önem arz etmektedir.